Search fooditerranean

Wednesday, October 8, 2014

Ο αγροτικός κλάδος και οι διεθνείς αγορές #2


Μιλήσαμε την νέα δικηγόρο, την κυρία Σοφία Καλλιαντέρη, με εξειδίκευση στο δίκαιο της Υγείας και των τροφίμων, για τις διεθνείς συνθήκες που διέπουν το διεθνές εμπόριο και επηρεάζουν τις ελληνικές εξαγωγές αγροδιατροφικών μας προϊόντων. 


fooditerranean | Ποια είναι τα φυτογειονομικά μέτρα που προβλέπονται σύμφωνα με το SPS agreement του Διεθνούς Οργανισμού Εμπορίου; 
Σ.Κ.Η Συμφωνία για τα Υγειονομικά-Φυτοϋγειονομικά Μέτρα η οποία τέθηκε σε εφαρμογή με την δημιουργία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου το 1995, αποσκοπεί στην ενίσχυση της ασφάλειας των τροφίμων καθώς και στην διασφάλιση της υγείας των ανθρώπων,των ζώων και των φυτών.Στην ουσία,η εν λόγω Συνθήκη θέτει κάποιες γενικές αρχές και κανόνες με βάση τους οποίους τα κράτη μπορούν να υιοθετούν και να διατηρούν τα εν λόγω μέτρα για λόγους υγειονομικής πολιτικής,ανάλογα με το επίπεδο ασφάλειας που επιθυμεί το κάθε κράτος μέλος να διασφαλίσει για τους πολίτες του. Καθώς ελλοχεύει ο κίνδυνος τα μέτρα αυτά να χρησιμοποιηθούν ως όχημα προτεκτιονισμού για τα κράτη, η εν λόγω Συμφωνία θέτει κάποιες αυστηρές προϋποθέσεις για την υιοθέτησή τους. Με μια λιμπεραλιστική διάθεση, το κείμενο του νόμου, θέλοντας να προλάβει κάθε αυθαίρετη διάκριση εις βάρος των εισαγόμενων προιόντων προκειμένου να προστατευτούν οι εγχώριοι παραγωγοί, θέτει ως προϋπόθεση της υιοθέτησης ενός υγειονομικού μέτρου από ένα κράτος, την τήρησης μιας αρχής αναλογικότητας. Ουσιαστικά, η επιλογή που έχουν τα κράτη είναι είτε να στηρίξουν τα υγειονομικά μέτρα που υιοθετούν σε ήδη υπάρχοντα διεθνή standards, είτε, αν επιθυμούν υψηλότερη υγειονομική προστασία,να προσκομίσουν αιτιολογημένη επιστημονική τεκμηρίωση για το λόγο που επιβάλλεται η υιοθέτηση ενός αυστηρότερου μέτρου (πχ ότι η εισαγωγή ενός συγκεκριμένου τροφίμου αποτελεί ρίσκο για την δημόσια υγεία). Το κράτος οφείλει σε κάθε περίπτωση να αποδείξει ότι το μέτρο δεν είναι περισσότερο περιοριστικό του διεθνούς εμπορίου απ΄όσο είναι απαραίτητο για να εξυπηρετηθούν οι λόγοι δημόσιας ασφάλειας, ούτε υπάρχει εναλλακτικός, λιγότερο αυστηρός τρόπος για να επιτευχθεί το επιθυμητό επίπεδο προστασίας του κράτους. Έχουμε δηλαδή δύο αντίρροπες δυνάμεις που πρέπει να συμφιλιωθούν: Το νόμιμο και εύλογο δικαίωμα κάθε κράτους που πηγάζει από την αρχή της εθνικής κυριαρχίας να προστατεύει την δημόσια υγεία του εγχώριου πληθυσμού θέτοντας περιορισμούς στις εισαγωγές προϊόντων που κρίνονται επικίνδυνα και στην ανάγκη απρόσκοπτης κυκλοφορίας και εμπορίας των τροφίμων τόσο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, σε μια προσπάθεια απελευθέρωσης του διεθνούς εμπορίου.




fooditerranean |Τι είναι η Συμφωνία Διευκόλυνσης Εμπορίου (trade facilitation agreement) και πως μπορεί να αφορά τις εξαγωγές των ελληνικών αγροδιατροφικών προοϊόντων; 
Σ.Κ. Ήδη από το 2004,έχει αναδειχθεί η ανάγκη να διευκρινιστούν κάποια άρθρα της Συνθήκης GATT (GATT Agreement) που αναφέρονται στις διεθνείς εισαγωγές και εξαγωγές προϊόντων και κυρίως στους τελωνειακoύς δασμούς, τις διαδικασίες διαμετακόμισης (transit) και όλες τις τυπικές διαδικασίες και τα απαιτούμενα έγγραφα που συνοδεύουν ένα προϊόν κατά την εισαγωγή του σε ένα κράτος μέλος.  Το 2013, ψηφίστηκε στο Μπαλί στο πλαίσιο της 9ης Υπουργικής Διάσκεψης μια νέα συμφωνία ( Trade Facilitation Agreement), η οποία αποσκοπεί στην ελάφρυνση της γραφειοκρατείας και την μείωση στο ελάχιστο του χρόνου εκτελωνιασμού ενός εμπορεύματος. Χρονοβόρες διαδικασίες εκτελωνιασμού που επιβαρύνουν οικονομικά όχι μόνο τις επιχειρήσεις αλλά και το δημόσιο του εκάστοτε κράτους από εδώ και πέρα θα πρέπει να παραμεριστούν με στόχο την ενίσχυση της ροής του εμπορίου. Έτσι κατά την εισαγωγή και εξαγωγή καθώς και κατά την διαδικασία του transit των εμπορευμάτων, τα κράτη καλούνται να μειώσουν στο ελάχιστο τον όγκο των εγγράφων που απαιτούνται , να απλοποιήσουν τις διαδικασίες ελέγχων και εκτελωνιασμού των εμπορευμάτων καθώς και να μειώσουν τους δασμούς και τους φόρους που καλούνται να πληρώσουν οι εισαγωγείς.


Τα οφέλη που μπορούν να προκύψουν από τα νέα αυτά μέτρα είναι πολλά.Το κόστος των διασυνοριακών συναλλαγών μειώνεται, η τελική τιμή του προιόντος επίσης μειώνεται και το διεθνές εμπόριο «ρέει» χωρίς περιττά εμπόδια.  Ειδικά για τα αγροδιατροφικά προιόντα που υπόκεινται σε άμεση φθορά, υπάρχουν ειδικές διατάξεις που υπαγορεύουν την παραχώρηση άμεσης προτεραιότητας στον εκτελωνιασμό τους, την μείωση των ελέγχων στο ελάχιστο απαραίτητο,καθώς και την πραγματοποίηση αυτών ακόμα και εκτός ωρών εργασίας αν είναι απαραίτητο. Είναι ολοφάνερο, ότι όπως όλες οι χώρες που είναι μέλη του ΠΟΕ, έτσι και η Ελλάδα, θα επωφεληθεί στο έπακρον απο τις νέες αυτές διατάξεις και τις απλοποιημένες διαδικασίες κατα την εξαγωγική της δραστηριότητα σε τρίτες χώρες.Σύμφωνα με έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας, μια τέτοια διευκόλυνση του εμπορίου που περιγράψαμε πιο πάνω, θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των παγκόσμιων εξαγωγών κατά 33 έως 100 δισεκατομμυρια δολάρια ανά έτος και θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση κατά 67 δισεκατομμύρια δολάρια του παγκόσμιου ΑΕΠ.  Τα μεγέθη είναι εντυπωσιακά,ωστόσο η θεωρία απέχει πολύ από την πράξη.  Μένει να δούμε πως οι χώρες που είναι μέλη του ΠΟΕ, και κυρίως οι υποανάπτυκτες ή οι αναπτυσσόμενες χώρες θα μπορέσουν να εφαρμόσουν αυτές τις φιλόδοξες διατάξεις.

fooditerranean | Η προσθήκη εμποδίων στις εισαγωγές όπως ο αποκλεισμός κάποιων προϊόντων είναι μια πρακτική  που χρησιμοποιείται ενίοτε και ώς μέσο πολιτικής πίεσης. Πόσο αποδεκτές νομικά είναι τέτοιου είδους πρακτικές; Πως θα σχολιάζατε το πρόσφατο εμπάργκο της Ρωσίας προς επιλεγμένα προϊόντα της Ε.Ε.; 
Σ.Κ.Στο διεθνές εμπόριο οι τακτικές επιβολής εμπάρκο σε συγκεκριμένα προιόντα,εναντίον συγκεκριμένων χωρών είναι αρκετά συνήθεις.Οι λόγοι που οδηγούν σε τέτοιου είδους πρακτικές διαφέρουν και έχουν άλλοτε οικονομικά κίνητρα,άλλοτε πολιτικά και άλλοτε αποτελούν άσκηση νόμιμου δικαιώματος (πχ όταν σε κάποιες περιπτώσεις προβλέπεται το δικαίωμα εμπορικών αντιποίνων). Πολλές διεθνείς Συνθήκες και Συμφωνίες όπως παραδείγματος χάριν η GATT (ιδρυτική συνθήκη του ΠΟΕ),περιέχει μια σειρά διατάξων για τον περιορισμό των αυθαίρετων διακρίσεων μεταξύ των προιόντων διαφόρων κρατών (most-favoured-nation (MFN) treatment) ή της ευνοϊκότερης μεταχείρισης των εγχώριων εμπορευματών εις βάρος των εισαγόμενων προιόντων.  Η αδικαιολόγητη επιβολή περιορισμών στην εισαγωγή εμπορευμάτων στο έδαφος μιας χώρας αποτελεί εκτός ελαχίστων εξαιρέσων μια παράνομη πρακτική ,γι’αυτό ακριβώς τον λόγο τα κράτη που προβαίνουν σε τέτοιες ενέργειες μπορούν να εναχθούν σε διεθνές επίπεδο ενώπιον του Οργάνου Διευθέτησης Διαφορών του ΠΟΕ. Η Ρωσία από την στιγμή της ένταξής της στον ΠΟΕ το 2012,έχει εναχθεί πολλές φορές ενώπιον του προαναφερθέντος οργάνου για λήψη μέτρων παρακολυτικών του διεθνές εμπορίου.  Είναι εντυπωσιακό ότι από το 2012 έως σήμερα, έχει εμπλακεί σε 6 διαφορετικές νομικές διαφορές (disputes), είτε ως ενάγουσα είτε ως εναγόμενη .Μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις παρελκόμενες δυτικές κυρώσεις εις βάρος της , η Ρωσία απαγόρευσε την εισαγωγή τροφίμων από την Ευρωπαϊκή Ένωση (και τον Καναδά,τις ΗΠΑ,την Αυστραλία και την Νορβηγία) ως αντίποινα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ορθώς σε αυτή την συγκυρία τηρεί συντηρητική στάση χωρίς να γνωρίζουμε αν θα προσφύγει ή όχι στον ΠΟΕ εναντίον της Ρωσίας.Αυτό που θα ήθελα να πω είναι ότι κατά την άποψη μου οι πολιτικές κρισεις που εκτονώνονται τόσο ανέντιμα, σε ένα πεδίο όπως το διεθνές εμπόριο, όπου θα πρέπει να τηρούνται αρχές όπως η ουδετερότητα,η ελεύθερη αγορά, ο υγιής ανταγωνισμός και η ανάπτυξη, μπορούν να γίνουν ιδιαιτέρως ζημιογόνες για την κοινωνία.

fooditerranean | Για κάποια αγροδιατροφικά προϊόντα, τα οποία τώρα αναπτύσσονται, υπάρχει ασαφή και πεπαλαιομένη νόμοθεσία, που διέπει την καλλιέργεια και την εμπορία τους με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται ή ακόμη και να αποθαρρύνεται η εμπορική τους αξιοποίηση. Ποιά είναι τα νομικά κενά που πιστεύετε οτι θα πρέπει να καλυφθούν για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών αγροδιατροφικών προϊόντων. 

Σ.Κ.Σε ευρωπαϊκό επίπεδο,υπάρχει μια έντονη διαβούλευση αυτή την στιγμή για την εισαγωγή και το εμπόριο στην Ευρωπαϊκή Ένωση των νέων αγροδιατροφικών προιόντων που αναπτύσσονται τώρα (novel food). Ως νέα τρόφιμα θεωρούνται πχ τα τρόφιμα και συστατικά τροφίμων που περιέχουν ή συνίστανται από γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς, τρόφιμα και συστατικά τροφίμων με νέα ή σκοπίμως τροποποιημένη πρωτοταγή μοριακή σύνταξη ή τρόφιμα και συστατικά τροφίμων για τα οποία έχει εφαρμοστεί μέθοδος παρασκευής που δεν χρησιμοποιείται ευρέως, εφόσον, η μέθοδος αυτή προκαλεί στη σύνθεση ή τη δομή των τροφίμων ή των συστατικών τροφίμων σημαντικές αλλαγές που επηρεάζουν τη θρεπτική τους αξία, τον μεταβολισμό τους ή την περιεκτικότητά τους σε ανεπιθύμητες ουσίες[1]. Στην Ελλάδα,ο Κώδικας Τροφίμων και Ποτών διέπει την παραγωγή,επεξεργασία και συσκευασία των εν λόγω νέων τροφίμων.Η Ελλάδα,όπως κάθε ευρωπαϊκή χώρα,οφείλει να εναρμονίζει συνεχώς την νομοθεσία της με τα ευρωπαϊκά νομοθετήματα (οδηγίες και κανονισμούς).Λόγω αυτής της υποχρέωσης συμμόρφωσης και λαμβάνοντας υπόψιν την αυστηρή ευρωπαϊκή πολιτική για τα τρόφιμα που συντίθενται με μη παραδοσιακές παραγωγικές διεργασίες, δεν θα έλεγα ότι τίθεται θέμα νομικού κενού εκ μέρους της Ελλάδας.Πρόκειται κυρίως για μια μακροχρόνια, δικαιολογημένα συντηρητική στάση εκ μέρους της Ευρώπης, που τώρα είναι σε διαδικασία αναθεώρησης.

fooditerranean| Ένα φαινόμενο των τελευταίων χρόνων είναι  έντονη στροφή των νέων προς την επιχειρηματικότητα. Ως νέος επαγγελματίας αλλά και νομικός πως θα ερμηνεύατε αυτήν την τάση. Πως σχολιάζετε το περιβάλλον στο οποίο αναπτύσσεται αυτό το φαινόμενο;
Σ.Κ.Ως νέος άνθρωπος και επαγγελματίας που έζησα τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης στη χώρα μου, αμέσως μετά το πέρας των σπουδών μου, γνωρίζω πάρα πολύ καλά τι σημαίνει η απόλυτη έλλειψη ευκαιριών για ένα νέο μορφωμένο άνθρωπο. Οι κλειστές πόρτες και η εκμετάλλευση των νέων εργαζομένων, μπορούν να συνθλίψουν την ψυχολογία του νέου επαγγελματία. Μια πολύ υγιής αντίδραση σε αυτή την κατάσταση είναι η ιδιωτική πρωτοβουλία, η ανάληψη ρίσκου και η στροφή προς την επιχειρηματικότητα. Οι έρευνες μέχρι πρότινος μας κατέτασσαν σε πολύ χαμηλό επίπεδο όσον αφορά την ανάληψη ιδιωτικής πρωτοβουλίας και την δημιουργία νεοφυών εταιρειών (startups). Ξαφνικά όμως και μέσα από τις στάχτες της κρίσης, αυτή η δυσπιστία άρχισε να υποχωρεί και γεννήθηκε μιά νέα γενιά επιχειρηματιών με καινοτόμα προιόντα υψηλής τεχνολογίας ή επιχειρηματίες άλλων κλάδων που τόλμησαν και κέρδισαν. Αυτό που θα χρησιμοποιούσα ως σύνθημα για την εποχή που διανύουμε είναι το εξής: Εάν δεν έχεις δουλειά, δημιούργησέ την. Η εποχή του βολέματος και της εύκολης λύσης αποδείχτηκε φενάκη. Η νέα εποχή διψά για ανθρώπους-δημιουργούς, που αντί να ψάχνουν την ευκαιρία, την δημιουργούν και που αναλαμβάνουν τα ηνία της επαγγελματικής τους ζωής. Αυτό που ίσως μας έλλειπε ως νοοτροπία,δημιουργήθηκε μέσα μας ως αναγκαιότητα και έλλειψη εναλλακτικών λύσεων. Γνωρίζω ότι οι συνθήκες είναι οι χείριστες για τους νέους επιχειρηματίες λόγω της γραφειοκρατίας,της υψηλής φορολογίας και όλων των κακών καταλοίπων της ελληνικής πραγματικότητας που αντιμετωπίζουν τον αυτοδημιούργητο επιχειρηματία ως εχθρό. Γνωρίζω ακόμα όμως ότι αυτή είναι μιά μάχη που αξίζει να δοθεί και που μπορεί με πολλή προσπάθεια και επιμονή να οδηγήσει στο θρίαμβο του ανήσυχου πνεύματος κόντρα σε όλα τα προγνωστικά και τις «συνθήκες»...



[1] Η απαρίθμηση είναι ενδεικτική.Για περισσότερες λεπτομέρειες βλ. κανονισμό (ΕΚ) 258/97 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή ΚΤΠ αρ.2.

http://www.fooditerraneanproject.com/search/label/%CE%B5%CE%BE%CE%AC%CE%B3%CE%A1%CF%89


George Gkekas | Brand & Business Development


No comments:

Post a Comment