Search fooditerranean

Monday, March 23, 2015

Αγροτική παραγωγή & Ε.Ε. : Εξαγωγές, απολογισμός, προτάσεις


Οι εξαγωγές αγροτικών προϊόντων είναι από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα του κλάδου. Έχει ιδιαίτερο  ενδιαφέρον όμως,  να δούμε και μία άλλη πλευρά της αγροτικής παραγωγής. Την ικανότητά της να καλύψει τις εγχώριες ανάγκες, και κατά συνέπεια να μας εξασφαλίσει διατροφική αυτάρκεια ως χώρα.
Σύμφωνα με το Διάγραμμα 1* η αξία των αγροτικών προϊόντων  που εξάγαμε από το 1961 εξισορροπούνταν με την αξία εκείνων που εισάγαμε. Αυτό δείχνει μια υγιή κατάσταση στον βαθμό που μια χώρα είναι αδύνατον να παράγει όλα τα αγροτικά προϊόντα που περιλαμβάνει το διατροφικό της μενού, συνεπώς είναι λογικό να εισάγει κάποια. Η αδυναμία μιας χώρας να παράγει ό,τι χρειάζεται για την διατροφή της μπορεί να οφείλεται στις κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής, στο περιορισμό των μέσων παραγωγής, ή σε μακροοικονομικές επιλογές που αφορούν το κόστος ευκαιρίας παραγωγής ενός προϊόντος έναντι κάποιου άλλου. Στο τελευταίο έχει συμβάλλει καθοριστικά η ΚΑΠ και οι άμεσες ή έμμεσες κατευθύνσεις που δεχόμαστε  από την Ε.Ε.. 

Γράφημα 1*

Παρατηρούμε επίσης στο Διάγραμμα 1*, ότι από το 2000 και έπειτα η ισορροπία μεταξύ της αξίας των εισαγωγών και των εξαγωγών διαταράσσεται ανεπανόρθωτα, όπως δείχνει και το μέλλον. Η ψαλίδα δε, ανοίγει όλο και περισσότερο μέχρι το 2011 που έχουμε διαθέσιμα στοιχεία.
Εντυπωσιακά είναι τα στοιχεία που προκύπτουν από την καταγραφή του διεθνούς εμπορίου τροφίμων και ζώντων ζώων το 2014**. Το εμπορικό ισοζύγιο της Ελλάδας στην παραπάνω κατηγορία διαμορφώνεται στα €-1.473.055.587 για την δραστηριότητα εντός της Ε.Ε.  Αυτό σημαίνει οτι το 2013 οι ενδοκοινοτικές εξαγωγές μας υπολείπονταν των αντίστοιχων εισαγωγών μας κατά την προαναφερόμενη αξία. 

Δεδομένου οτι η εξαγωγική μας δραστηριότητα στον κλάδο επικεντρώνεται παραδοσιακά στην Ε.Ε. το παραπάνω νούμερο ανατρέπει την αντίληψη οτι η αγροδιατροφική δραστηριότητά μας αποτελεί έναν πλήρως εξαγωγικό οικονομικό κλάδο για την Ελλάδα. 

Δεν υπονοείται όμως και η αδυναμία του να αναπτυχθεί και ως τέτοιος. Επιπλέον η  Ε.Ε. αποτελεί όχι μόνο τον κυριότερο αγοραστή αγροτικών προϊόντων αλλά τον κυριότερο προμηθευτή μας. Αντίθετα η απόδοσή μας στις χώρες εκτός της Ε.Ε. είναι καλύτερη. Εκεί η αξία των εξαγωγών μας υπερτερεί εκείνης των εισαγωγών μας κατά  €93.384.844.
Ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο που προκύπτει από τα ίδια δεδομένα αφορά την μέση αξία των αντίστοιχων εξαγωγών και εισαγωγών πάντα στον κλάδο των τροφίμων.  Ενδεικτικά, η τιμή των εισαγωγών της Ελλάδας από την Ε.Ε. (ανά κιλό εισαγόμενου προϊόντος) αντιστοιχεί σε €1,276 ενώ η αντίστοιχη αξία των προϊόντων που εξάγουμε στην Ε.Ε. ανέρχεται σε €1,141. Ωστόσο, οι αντίστοιχες τιμές που αφορούν τις τις εισαγωγές της  Ελλάδας από τρίτες χώρες είναι   €0,719 και για τις εξαγωγές €0,963.  Οι όροι εμπορίου της χώρας (τιμές εξαγωγών / τιμές εισαγωγών)**** για όλα τα προϊόντα το 2014**, είναι 0,895 για το εμπόριο εντός τηε Ε.Ε. και 1,340 για το εμπόριο που αναπτύχθηκε εκτός Ε.Ε.

Συμπεράσματα-προτάσεις
1. Ακόμη και μέσα στην κρίση η Ελλάδα συνεχίζει να είναι αισθητά εισαγωγική χώρα στα αγροτικά προϊόντα (Γράφημα 2*****), γεγονός που επιβαρύνει τον εθνικό λογαριασμό με τις υπέρογκες, για τα δεδομένα της, εισαγωγές. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι  το εμπόριο που αναπτύχθηκε εκτός της Ε.Ε. έχει μεγαλύτερη αξία/ποσότητα και παρουσιάζει θετικό ισοζύγιο από εκείνο που αναπτύχθηκε εντός.

Γράφημα 2*****
    2. Το άνοιγμα της ψαλίδας μεταξύ εισαγωγών και εξαγωγών αγροτικών προϊόντων ξεκινά με την ένταξή μας στην ΕΕ το 2000, ενώ εκτοξεύεται με την αρχή της κρίσης το 2008. Μία ερμηνεία είναι η αδυναμία μας να να καλύψουμε την τοπική κατανάλωση σε συνδυασμό με την πτώση της αγροδιατροφικής μας παραγωγής  από το 2007 (Γράφημα 3*) η οποία επιδεινώνεται και σταθεροποιείται τα επόμενα έτη. Αυτό σε μεγάλο βαθμό έχει επηρεαστεί από την αλλαγή των καλλιεργειών σε ποσότητα και είδος, η οποία συντελέστηκε κατά την διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών. 


       Γράφημα 3*

      3. Η ελληνική παραγωγή θα πρέπει να γίνει πιο στοχευμένη και επικεντρωμένη στην παραγωγή υψηλής ποιότητας αγροτικών προϊόντων που οι κλιματολογικές συνθήκες της επιτρέπουν. Η οργάνωση και εντατικοποίηση της παραγωγής σε συνδυασμό με την εξαγωγή υψηλής προστιθέμενης αξίας προϊόντων θα βοηθήσει στην επίλυση της διατροφικής αυτονομίας της ελληνικής κοινωνίας. 
      4. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δωθεί στους παράγοντες που θα ενισχύσουν το συγκριτικό της πλεονέκτημα όπως το μικροκλίμα, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του γεωφυσικού χώρου,  τις παραδοσιακές ποικιλίες, την τεχνογνωσία που προκύπτει μέσα από την παράδοση  των εξειδικευμένων ανθρώπινων αλλά και  φυσικών πόρων.  Έτσι θα κατορθώσει να αυξήσει την προστιθέμενη αξία στα προϊόντα στα οποία θα ανιχνεύσει τα συγκριτικά πλεονέκτημα. Έμφαση θα πρέπει να δοθεί επίσης και στο απόλυτο πλεονέκτημα της Ελλάδας, βελτιώνοντας την παραγωγικότητα του ανθρώπινου δυναμικού και της γής. Συνεπώς θα μπορέσει να επιλέξει να παράγει εκείνα τα προϊόντα τα οποία θα είναι ανταγωνιστικότερα από κάποια άλλα που ήδη παράγει αλλά και από εκείνα που ανταγωνίζεται στις διεθνείς αγορές. 
      5. Έμφαση στην  προστιθέμενη αξία των αγροδιατροφικών μας προϊόντων, τόσο σε επίπεδο παραγωγής όσο και εμπορικά.  Η εξασθένιση της προστιθέμενης αξίας των αγροδιατροφικών προϊόντων διαφαίνεται χαρακτηριστικά στα στοιχεία εξαγωγών του ΣΕΚ, που αφορούν τα αγροδιατροφικά προϊόντα στους τέσσερις νομούς της Κρήτης. Για παράδειγμα, ο Πίνακας 1***,  εμφανίζει την μεταβολή των κρητικών εξαγωγών  τα έτη 2013 και 2014. Καταγράφεται μία οφθαλμοφανή γενική πτώση του τζίρου στις εξαγωγές των αγροτικών προϊόντων. Ιδιαίτερη σημασία έχει η  πτώση της προστιθέμενης αξίας των εξαγόμενων προϊόντων σε όλους τους νομούς με εξαίρεση το Ρέθυμνο. Χαρακτηριστικά, οι υπόλοιποι νομοί μείωσαν τις ποσότητες που εξήγαγαν το 2014, σε σχέση με το 2013, σε αισθητά μικρότερο ποσοστό από το ποσοστό μείωσης της αξίας τους. Πιο απλά, έλαβαν  μικρότερη αξία από την κάθε μονάδα ποσότητας που πούλησαν τον προηγούμενο χρόνο.

      Πίνακας 1***

      Προτείνεται μία αναδιοργάνωση της εξαγωγικής στρατηγικής και των εξαγωγικών στόχων ώστε να επιτευχθεί υψηλότερη τιμή/κιλό εξαγόμενου προϊόντος. Η βελτίωση των διαδικασιών παραγωγής και εμπορίου, θα δημιουργήσουν οικονομίες κλίμακας, ενώ θα πρέπει να επιδιωχθεί αποτελεσματικότερη οργάνωση του εμπορίου και αναβάθμιση των εμπορικών διαδικασιών όπως logistics, marketing & branding.


      Πηγές
      *FAOstat
      **Διεύθυνση Στατιστικών Τομέα Εμπορίου και Υπηρεσιών, Τμήμα Στατιστικών Εξωτερικού Εμπορίου
      ***ΕΛΣΤΑΤ, επεξεργασία Σύνδεσμος Εξαγωγέων Κρήτης
      ****Οι αντίστοιχες τιμές υπολογίστηκαν με βάση τις συνολικές αξίες/συνολικές ποσότητες ανα κατηγορία προϊόντων 
      *****Eurostat
      photo credits: fooditerranean

      George Gkekas | Brand & Export Strategist



      No comments:

      Post a Comment